Beslissen voor als het morgen niet meer lukt: de zorgvolmacht


Een zwaar ongeval, coma, ziekte of dementie. Wat als het jou overkomt en je je vermogen niet meer zelfstandig kan beheren? Voor die situatie kan je nu reeds maatregelen treffen. Wacht daarvoor niet tot het te laat is.

De Wet van 17 maart 2013 biedt een oplossing voor een probleem waar velen onder ons vroeg of laat mee te maken krijgen: het moment waarop we onze vermogensrechtelijke belangen niet meer zelfstandig kunnen behartigen. Dat kan door ziekte (bijvoorbeeld dementie), ongeval of handicap. Vroeger had je in die situaties altijd de tussenkomst nodig van een vrederechter. De wet voorziet nu dat iedereen, vóór het zover is, zelf kan beslissen wie in zijn plaats zijn goederen mag beheren en noodzakelijke beslissingen moet nemen.

Wat is een zorgvolmacht?

De zorgvolmacht is een document waarin je de toestemming (de volmacht) geeft aan één of meerdere personen om (een deel van) je vermogen te beheren voor de dag dat jij daar zelf niet meer toe in staat bent. Deze personen worden wel eens ‘lasthebber(s)’ genoemd. Zij kunnen tussenkomen bij het betalen van een rekening, de verkoop van een huis, het plannen van je successie… rekening houdend met eventuele instructies die jij hierover in de volmacht hebt opgenomen. Dit is een goede oplossing als je deze personen kunt vertrouwen.

Voor wie?

Voor mensen die willen anticiperen op de dag dat ze hun eigen belangen m.b.t. hun vermogen niet meer kunnen waarnemen. Geheugenverlies door ouderdom, een ziekte, een ongeval… het kan ons allemaal overkomen. Weet dat je vandaag al kan bepalen wie later wat zal beheren. Kortom, beslis vandaag zelf wat er morgen moet gebeuren met je goederen.

Een zorgvolmacht kan je enkel bevestigen zolang je wilsbekwaam bent. Je moet met andere woorden gezond van geest zijn en besef hebben over de omvang van je beslissingen en de gevolgen ervan.

Voor wat?

Het beheren van rekeningen, het maken van een schenking, het betalen van alle of bepaalde facturen… Je kiest zelf hoe ver je gaat en je kiest zelf wanneer de zorgvolmacht in werking treedt.

Dit kan zelfs vóór je wilsonbekwaamheid zijn. Zo kan het zijn dat je je voor bepaalde handelingen moeilijk kan verplaatsen. Of dat je vindt dat sommige handelingen in verband met je goederen beter beheerd worden door een specifieke persoon met kennis van zaken. Een zorgvolmacht hoeft dus niet per se pas uitwerking te krijgen op het moment van wilsonbekwaamheid. Je kiest dat zelf.

Opteer je er liever voor om het pas te laten ingaan wanneer je wilsonbekwaam bent? Dan kan je ook zelf bepalen wanneer men jou zo mag beschouwen. In de praktijk wordt vaak gewerkt met geneeskundige verslagen om discussies te vermijden. Word je wilsonbekwaam, dan vangt de volmacht van rechtswege aan, zonder enige tussenkomst van een rechter. Word je nadien weer wilsbekwaam (bv. nadat je uit je coma ontwaakt), dan eindigt de volmacht opnieuw.

Waarom?

Een zorgvolmacht kan later zeker zijn nut bewijzen als je wilsonbekwaam wordt en geen beslissingen meer kan nemen. Regel je niets, dan kan de vrederechter een professionele of familiale bewindvoerder aanstellen die je zal bijstaan of vertegenwoordigen bij het beheer van jouw vermogen. Deze persoon kan dus een vreemde zijn die je vermogen verder beheert, onder toezicht van de rechter. Steeds zal het akkoord of de machtiging van de rechter gevraagd moeten worden, waardoor alles moeilijker zal verlopen.

Dat heb je niet als je een zorgvolmacht verleent. Hierbij beslis je zelf over de te nemen maatregelen wanneer je niet langer wilsbekwaam bent. Je behoudt dus meer autonomie. De rechtbank komt in principe niet tussen bij het opstellen en het uitvoeren van een zorgvolmacht. Jij staat (mee) aan het roer. De vrederechter komt enkel tussen indien er problemen of misbruik zouden zijn bij de uitvoering van je beslissingen. Dit kunnen jij of jouw familie melden via een alarmbelprocedure.

Hoe?

Een zorgvolmacht geef je door een lastgeving op te stellen, bij voorkeur bij de notaris. De notaris kan je als neutrale raadgever begeleiden bij het opstellen van de zorgvolmacht. Hij kan je helpen de reikwijdte van de zorgvolmacht beschrijven (specifieke handelingen of een volledige volmacht).  Hij zal erover waken dat alles tot in de puntjes duidelijk opgesteld is zodat er later geen discussies kunnen ontstaan. En hij kan mee waken over jouw belangen. Zo klinkt het misschien vanzelfsprekend om jouw partner of kinderen als lasthebber(s) aan te duiden, terwijl dat soms ook voor belangenconflicten zou kunnen zorgen.              

Als je de lastgeving laat registreren bij het Centraal Register van Lastgevingen, via de notaris of de griffie, blijft de zorgvolmacht uitwerking hebben na je wilsonbekwaamheid. In die zin wordt de zorgvolmacht vaak gebruikt in successieplanning.

Is een zorgvolmacht ook mogelijk voor persoonsgebonden aangelegenheden?

Aanvankelijk was het wettelijke regime van de buitengerechtelijke bescherming enkel van toepassing op zorgvolmachten die betrekking hebben op het vermogen. Voor volmachten over persoonsgebonden aangelegenheden (zoals medische kwesties) moest men teruggrijpen naar bijzondere wetgeving. In de praktijk betekende dit dat vermogensrechtelijke en persoonsgebonden aangelegenheden zelden in één enkele volmacht werden geregeld.

Dat is vanaf nu anders. De wet van 21 december 2018 breidt het toepassingsgebied van de buitengerechtelijke bescherming uit. Voortaan kunt u in uw zorgvolmacht dus ook bepalen wie uw medische vertegenwoordiger zal zijn (weliswaar nog steeds met inachtneming van de bijzondere wetgeving hieromtrent), wie zal beslissen over uw eventuele overplaatsing naar een rusthuis, enz. Op die manier maakt de zorgvolmacht het mogelijk om een alomvattende regeling te treffen voor het geval van wilsonbekwaamheid, een ‘levenstestament’ als het ware.

Meer info

Honger naar meer? Ga dan zeker langs bij jouw notaris voor een vrijblijvend gesprek.

Plaats een reactie